FAO-nun hesabatına görə, aprel ayında xüsusilə ət, süd məhsulları və taxıl qruplarında qiymət artımı daha qabarıq hiss olunub. Ekspertlər hesab edirlər ki, son illərdə qlobal ərzaq bazarında yaranan qeyri-sabitlik artıq bir çox məhsulun maya dəyərinə birbaşa təsir edir. İqlim dəyişiklikləri, enerji daşıyıcılarının bahalaşması, beynəlxalq daşınma xərclərinin artması və bəzi regionlarda istehsalın azalması bazarda qiymət təzyiqini gücləndirən əsas amillər sırasındadır.
İqtisadçılar bildirirlər ki, xüsusilə ətin qiymətindəki artım heyvandarlıq sektorunda yaranan əlavə xərclərlə bağlıdır. Son aylarda yem məhsullarının, xüsusilə qarğıdalı və buğdanın dünya bazarında bahalaşması fermerlərin istehsal xərclərini artırıb. Nəticədə istehsalçılar qiymət artımını satış bazarına ötürməyə məcbur olurlar.
Mövzu ilə bağlı danışan iqtisadçılar qeyd edirlər ki, dünya bazarında ətə tələbatın artması da qiymətlərin yüksəlməsində mühüm rol oynayır. Əhalisi sürətlə artan ölkələrdə ərzaq istehlakının yüksəlməsi bazarda əlavə tələb yaradır. Bu isə istehsalın mövcud səviyyəsi ilə uyğun gəlmədikdə qiymətlərin bahalaşmasına səbəb olur.
Kənd təsərrüfatı üzrə ekspertlərin sözlərinə görə, bir sıra ölkələrdə müşahidə olunan quraqlıq və su çatışmazlığı heyvandarlıq sahəsinə ciddi təsir göstərib. Otlaq sahələrinin azalması və yem bazasının zəifləməsi nəticəsində bəzi regionlarda ət istehsalı aşağı düşüb. Bu vəziyyət dünya bazarında təklifin azalmasına və qiymətlərin artmasına gətirib çıxarıb.
Mütəxəssislər enerji qiymətlərinin də ərzaq bazarına ciddi təsir etdiyini vurğulayırlar. Yanacaq xərclərinin yüksəlməsi həm kənd təsərrüfatı texnikasının istismarını, həm də məhsulların daşınmasını bahalaşdırır. Xüsusilə uzaq məsafələrdən idxal olunan məhsullarda logistika xərcləri yekun satış qiymətinə birbaşa təsir edir.
Ekspertlər hesab edirlər ki, dünya bazarında baş verən qiymət dəyişiklikləri Azərbaycana da təsirsiz ötüşmür. Çünki ölkədə bəzi ərzaq məhsulları və yem əlavələri idxal hesabına təmin olunur. Bu səbəbdən beynəlxalq bazardakı bahalaşma daxili bazarda da müəyyən qiymət artımlarına səbəb ola bilər.
Bununla yanaşı, iqtisadçılar yerli istehsalın artırılmasının və kənd təsərrüfatına dəstəyin gücləndirilməsinin qiymət artımının təsirlərini azaltmaq baxımından vacib olduğunu bildirirlər. Onların fikrincə, xüsusilə heyvandarlıq sektorunda subsidiyaların artırılması, yem istehsalının genişləndirilməsi və fermerlərə güzəştli imkanların yaradılması bazarda sabitliyin qorunmasına kömək edə bilər.
Ekspertlər yaxın aylarda dünya ərzaq bazarında kəskin ucuzlaşma gözləmədiklərini də bildirirlər. Onların qənaətinə görə, qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənlik, geosiyasi risklər və iqlim dəyişiklikləri ərzaq qiymətlərinə təsir göstərməyə davam edəcək. Bununla belə, bəzi məhsul qruplarında mövsümi artımın təsiri ilə qiymətlərin müəyyən qədər sabitləşə biləcəyi istisna edilmir.
